Elmas Mehmet Paşa
Elmas Mehmet Paşa
Elmas Mehmet Paşa
Sokolluzade Lala Mehmed Paşa

Sokolluzade Lala Mehmed Paşa (d. ? – ö. 21 Haziran 1606) I. Ahmet saltanatı döneminde 26 Temmuz 1604 – 21 Haziran 1606 tarihleri arasında bir yıl on ay yirmi altı gün sadrazamlık yapmış ve devletin çeşitli kademelerinde hizmet vermiş bir Osmanlı devlet adamıdır. 1595 yılında dokuz gün sadrazamlık yapmış Tekeli Lala Mehmed Paşa ile karıştırılmamalıdır.

Rumeli beylerbeyi iken Almanlar’a teslim etmek zorunda kaldığı Estergon Kalesi’ni on yıl sonra 3 Ekim 1605’te sadrazam iken geri almayı başardığı için “Estergon Fatihi” olarak anılır.

Yaşamı
Ünlü Osmanlı sadrazamı Sokollu Mehmed Paşa’nın mensup olduğu Sokoloviç ailesinden gelmektedir. Sokollu Mehmed Paşa’nın amcasının oğlu olduğu rivayet edilir. Küçük yaşta Topkapı Sarayı’na girdi; saray okulu olan Enderûn Mektebi’nde yetişti.

Osmanlı Hanedanı şehzadelerine öğretmenlik yaptığı için “Lala” ünvanını aldı.

1590 yılında Yeniçeri Ağası oldu ve ardından Anadolu Beylerbeyi görevine atandı[1]. Eğri Seferi’ndeki hizmeti nedeniyle Rumeli Beylerbeyliğine atandı ve paşa rütbesini aldı.

Rumeli Beylerbeyliği sırasında Estergon Kalesi Avusturya ordusu tarafından kuşatıldı. 2 Ağustos 1595’te başlayan kuşatma, 28 gün sürdü[2]. Lala Mehmet Paşa’nın maiyetinde bulunan tarihçi İbrahim Peçevi, bizzat şahit olduğu bu savunmayı detaylı bir şekilde kaleme aldı. Paşa, 30 Ağustos 1595’te kaleyi teslim etmek zorunda kaldı. “Estergon Kalesi” adlı ünlü türkü bu olay üzerine yakılmıştır.

Sadrazam Yemişçi Hasan Paşa’nın 1601’de çıktığı Avusturya seferinden sonra Macaristan serdarı olarak görevlendirildi.

Lala Mehmet Paşa, padişah I. Ahmet devrinde sadrazam Malkoç Yavuz Ali Paşa’nın ölümü üzerine sadrazamlığa getirildi.

Sadrazamlığının ilk senesinde Vaç, Peşte, ve Hatvan kalelerini aldı. On yıl önce teslim etmek zorunda kaldığı Estergon Kalesi’ni 29 Ağustos 1605’te kuşattı.

Nihayet 3 Ekim 1605’te kaleyi ele geçirdi ve “Estergon Fatihi” ünvanını aldı. Kale, ikinci fethinden sonra 1683’e kadar Osmanlı toprağı olarak kaldı.

Lala Mehmet Paşa, Macar soylusu István Bocskai’nın (Stefan Boçkay) Macar Kralı olarak tayin edilmesini sağladı. Osmanlı padişahı I. Ahmet’in temsilcisi olarak ona kılıç ve taç giydirdi.

1606 yılında o sırada devam etmekte olan Osmanlı – İran Savaşı’na kumandanlık etmek üzere İstanbul’a çağrıldı. Ancak bu sefere çıkamadan felç geçirerek İstanbul’da öldü ve Eyüp’teki Sokollu Mehmet Paşa türbesine gömüldü.